१५ हजारांवर मतपत्रिका अवैध; पदवीधरांचा मतदानातून राग की निवडणूक विभागाकडून जनजागृतीचा अभाव?

– सुमारे नऊ टक्के मतपत्रिका बाद; ‘१’ ऐवजी ‘२’ लिहिण्यापासून पसंतीक्रमाच्या गोंधळापर्यंत अनेक प्रश्न ऐरणीवर

The Exposer
नागपूर : पदवीधर मतदारसंघाच्या निवडणुकीत तब्बल १५ हजार १०६ मतपत्रिका अवैध ठरल्याने निवडणूक प्रक्रियेतील जनजागृती आणि मतदानाच्या पद्धतीबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. एकूण १ लाख ६५ हजार ५४१ मतदानापैकी सुमारे नऊ टक्के मतपत्रिका बाद झाल्या. हा केवळ आकड्यांचा खेळ आहे की मतदानाच्या पद्धतीबाबत अपुऱ्या माहितीचा परिणाम? की पदवीधर मतदारांनी मतदानाचा बॅलेट पेपरवरून आपला राग व्यक्त केला? या शक्यतांची राजकीय वर्तुळात उलट सुलट चर्चा रंगली आहे.

पदवीधर मतदारसंघात उच्चशिक्षित मतदारांकडून मतदान केले जात असतानाही हजारोंच्या संख्येने मतपत्रिका अवैध ठरणे ही बाब लक्षवेधी ठरली आहे. मतदानापूर्वी पसंतीक्रम कसा नोंदवायचा, मतपत्रिका वैध राहण्यासाठी कोणते नियम पाळायचे आणि कोणत्या चुका टाळायच्या, याबाबत पुरेशी माहिती देण्यात आली होती का, असा सवाल उपस्थित होत आहे. निवडणूक विभागाच्या जनजागृती मोहिमेची परिणामकारकता तपासण्याची गरजही यानिमित्ताने अधोरेखित झाली आहे.

‘१’ ऐवजी ‘२’ लिहिण्याचा गोंधळ; हजारो मतपत्रिकांवर प्रश्नचिन्ह!

धक्कादायक बाब म्हणजे, सुमारे तीन हजार मतपत्रिकांवर भाजपचे उमेदवार सुधाकर कोहळे यांच्या नावासमोर पहिल्या पसंतीसाठी ‘१’ ऐवजी ‘२’ लिहिल्याचे सांगण्यात येत आहे. पसंतीक्रमाच्या पहिल्या नोंदीसाठी ‘१’ लिहिणे आवश्यक असताना ‘२’ ने सुरुवात केल्यास संबंधित मतपत्रिका अवैध ठरू शकते. मात्र, या मतपत्रिका नेमक्या कोणत्या नियमांनुसार बाद करण्यात आल्या, याची अधिकृत माहिती समोर येणे महत्त्वाचे आहे.

या प्रकारामुळे निवडणुकीतील मतांच्या गणितावर परिणाम झाल्याची चर्चा असली, तरी संबंधित मतपत्रिकांचा अंतिम निकालावर नेमका किती परिणाम झाला, हे केवळ उपलब्ध आकडेवारीवरून निश्चित करता येत नाही.

४,२८० मतांची आघाडी; कराळे मास्तरांची २४ हजार मते चर्चेत

उपलब्ध आकडेवारीनुसार, निवडणुकीत १ लाख ५० हजार ८७४ मतपत्रिका वैध ठरल्या असून, विजयासाठीचा कोटा ७५ हजार ४३८ मतांचा आहे. सुधाकर कोहळे यांना पहिल्या व दुसऱ्या पसंतीच्या मतांची मिळून ६० हजार ९४५ मते, तर काँग्रेसचे उमेदवार वंजारी यांना ५६ हजार ६६५ मते मिळाल्याचे सांगण्यात येत आहे. दोघांमधील मतांची आघाडी ४ हजार २८० इतकी आहे.

आतापर्यंत ३६ उमेदवार बाद झाले असून, तिसऱ्या क्रमांकावरील नितेश कराळे यांना मिळालेली २४ हजार २४९ मतेही निकालाच्या चर्चेच्या केंद्रस्थानी आहेत. मात्र, पसंतीक्रमानुसार मतांचे हस्तांतरण आणि अंतिम निकालाचे गणित लक्षात घेतल्याशिवाय कोणत्या मतांमुळे किती फरक पडला, याबाबत ठोस निष्कर्ष काढता येणार नाही.

मतदानाचा राग की नियमांचा गोंधळ?

पदवीधर मतदारसंघात ईव्हीएमऐवजी मतपत्रिकेवर पसंतीक्रम अंकांमध्ये नोंदविला जातो. त्यामुळे मतदारांनी निर्धारित पद्धतीनुसार पसंतीक्रम लिहिणे आवश्यक असते. चुकीचा अंक, नियमबाह्य खूण किंवा आवश्यक पसंतीक्रम नोंदविण्यातील त्रुटी यांमुळे मतपत्रिका अवैध ठरू शकते.

मात्र, १५ हजारांहून अधिक मतपत्रिका अवैध ठरल्या म्हणून मतदारांनी जाणीवपूर्वक मतदानातून राग व्यक्त केला, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. त्यासाठी मतपत्रिका बाद होण्याची कारणनिहाय आकडेवारी, निवडणूक विभागाची जनजागृती आणि मतदारांना मिळालेल्या सूचनांचा तपशील आवश्यक आहे.

पदवीधर मतदारांनी नेमक्या कोणत्या चुका केल्या? निवडणूक विभागाने मतदानाची पद्धत समजावून सांगण्यात कमी पडले का? की या निकालामागे आणखी काही कारणे आहेत? या प्रश्नांची उत्तरे अधिकृत आकडेवारीतूनच स्पष्ट होतील. लोकशाही प्रक्रियेत प्रत्येक वैध मत महत्त्वाचे असताना हजारो मतपत्रिका अवैध ठरण्याची कारणे जनतेसमोर येणे गरजेचे आहे.

संतोष तायडे
Author: संतोष तायडे

संपादक

Leave a Comment

Read More