– ‘भारत माता की जय’, ‘इन्कलाब जिंदाबाद’ आणि ‘जय भीम’च्या घोषणांनी दुमदुमला जंतर-मंतर
– डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर व भगतसिंगांच्या विचारांना अभिवादन
The Exposer
नवी दिल्ली : देशाची राजधानी दिल्लीतील जंतर-मंतरवर सुरू असलेल्या आंदोलनात शनिवारी देशभरातून आलेल्या हजारो युवक-युवतींनी संविधानाच्या संरक्षणासाठी अभूतपूर्व एकजूट दाखविली. हातात तिरंगा, भारतीय संविधानाच्या प्रती आणि ओठांवर “जय भीम”, “भारत माता की जय” व **”इन्कलाब जिंदाबाद”**च्या घोषणांनी संपूर्ण परिसर दुमदुमून गेला.
आंदोलनस्थळी केवळ एका मागणीसाठी नव्हे, तर भारतीय राज्यघटनेने दिलेल्या समता, न्याय, बंधुता आणि स्वातंत्र्य या मूल्यांच्या संरक्षणासाठी युवक मोठ्या संख्येने एकत्र आल्याचे चित्र दिसून आले. विविध राज्यांतून आलेल्या विद्यार्थ्यांनी लोकशाही, संविधान आणि राष्ट्रीय एकात्मतेप्रती आपली बांधिलकी व्यक्त केली.
या आंदोलनाचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे, घोषणांमध्ये धार्मिक जयघोषांपेक्षा “भारत माता की जय”, “इन्कलाब जिंदाबाद” आणि “जय भीम” या राष्ट्र, संविधान आणि सामाजिक न्यायाशी संबंधित घोषणांना प्राधान्य देण्यात आले. आंदोलनस्थळी दिसणाऱ्या फलकांवर आणि पोस्टर्सवर प्रामुख्याने डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि क्रांतिकारक भगतसिंग यांची छायाचित्रे झळकत होती. संविधानिक मूल्ये, सामाजिक न्याय आणि क्रांतिकारी विचारांचा संदेश देणारी ही प्रतीके आंदोलनाचे प्रमुख आकर्षण ठरली.
आंदोलनकर्त्यांच्या मते, “जय भीम” हा केवळ घोषवाक्य नसून भारतीय संविधानाच्या आत्म्याशी प्रत्येक नागरिकाला जोडणारा विचार आहे. तिरंग्याच्या साक्षीने घुमणाऱ्या या घोषणांमधून समानता, सामाजिक न्याय, बंधुभाव आणि राष्ट्रीय एकात्मतेची भावना अधिक ठळकपणे व्यक्त होत होती.
आंदोलनादरम्यान काही विद्यार्थ्यांना पोलिसांच्या कारवाईचा सामना करावा लागल्याचा आरोप आंदोलनकर्त्यांनी केला. काही जण जखमी झाल्याचेही सांगण्यात आले. मात्र, या सर्व परिस्थितीतही संविधानावरील विश्वास आणि लोकशाही मार्गाने संघर्ष करण्याचा निर्धार कायम असल्याचे आंदोलनकर्त्यांनी सांगितले.
जंतर-मंतरवर घुमलेला **”जय भीम”**चा जयघोष अनेकांसाठी केवळ अभिवादनाचा शब्द राहिला नाही; तो संविधानिक मूल्यांचे संरक्षण, सामाजिक न्यायाची आकांक्षा आणि राष्ट्रीय एकतेचा संदेश देणारा आवाज ठरला. तिरंग्याच्या छायेखाली व्यक्त झालेली ही एकजूट नव्या भारतातील युवकांच्या संविधाननिष्ठ विचारांची साक्ष देणारी ठरली.
आंदोलनात सहभागी अनेक युवकांनी आपल्या घोषणांमधून आणि फलकांमधून एक व्यापक संदेश दिला—जात, पंथ किंवा धर्माच्या चौकटींपलीकडे जाऊन “आम्ही भारतीय” हीच आमची सर्वात मोठी ओळख आहे. प्रथम भारतीय, नंतर भारतीय आणि अंतिमही भारतीय. संविधानाने दिलेल्या समान नागरिकत्वाच्या भावनेतून व्यक्त झालेला हा संदेश जंतर-मंतरवरील आंदोलनाचा केंद्रबिंदू ठरत असल्याचे चित्र पाहायला मिळाले.
Author: संतोष तायडे
संपादक
