– अल्पवयीन गर्भवती रुग्ण दाखल होताच पोलिसांना सूचना दिली होती का?
– पोक्सोच्या अनिवार्य रिपोर्टिंग तरतुदींचे पालन झाले की नाही?
– स्त्रीरोग व प्रसूतीशास्त्र विभागातील तज्ज्ञ डॉक्टरांची रिक्त पदेही चर्चेत
The Exposer
भंडारा/नागपूर : जिल्हा सामान्य रुग्णालयात प्रसूतीसाठी दाखल करण्यात आलेल्या १५ वर्षीय अल्पवयीन मुलीचा प्रसूतीनंतर मृत्यू झाल्याने खळबळ उडाली आहे. तीन किलो वजनाच्या बाळाला जन्म दिल्यानंतर अल्पावधीतच तिची प्रकृती खालावली आणि तिचा मृत्यू झाला. या घटनेनंतर आता केवळ मृत्यूच्या वैद्यकीय कारणावरच नव्हे, तर अल्पवयीन गर्भवती रुग्ण रुग्णालयात दाखल झाल्यानंतर आवश्यक वैद्यकीय तसेच कायदेशीर प्रक्रिया पार पाडण्यात आली होती का, यावरही गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
मिळालेल्या माहितीनुसार, नागपूर जिल्ह्यातील मौदा तालुक्यातील अरोली परिसरात वास्तव्यास असलेल्या कुटुंबातील ही अल्पवयीन मुलगी गर्भवती होती. सोमवारी प्रसूती कळा सुरू झाल्यानंतर तिला भंडारा येथील जिल्हा सामान्य रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. तिच्यासोबत २१ वर्षीय कार्तिक अर्जुन कुरवे हा तरुण असल्याचे समोर आले आहे. या प्रकरणी पोलिसांनी त्याला अटक केली असून, त्याच्याविरुद्ध पोक्सो कायद्यान्वये गुन्हा दाखल करण्यात आल्याची माहिती आहे.
तीन किलोच्या बाळाला जन्म; मात्र मातेचा मृत्यू
रुग्णालयात अल्पवयीन मुलीची प्रसूती झाली. तिने सुमारे तीन किलो वजनाच्या बाळाला जन्म दिला. नवजात बाळाची प्रकृती चांगली असल्याचे सांगण्यात येते. मात्र, प्रसूतीनंतर अल्पवयीन मातेची प्रकृती अचानक खालावली आणि तिचा मृत्यू झाला.
या पार्श्वभूमीवर तिचा मृत्यू नेमका कोणत्या वैद्यकीय कारणामुळे झाला? प्रसूतीदरम्यान कोणती गुंतागुंत निर्माण झाली? प्रसूती सामान्य पद्धतीने झाली की शस्त्रक्रियेद्वारे? तिला वेळेत आणि आवश्यक उपचार मिळाले का? तिच्या उपचारासाठी तज्ज्ञ व अनुभवी डॉक्टर उपलब्ध होते का? असे अनेक प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. या प्रश्नांची अधिकृत उत्तरे अद्याप समोर आलेली नाहीत.
अल्पवयीन रुग्ण दाखल झाली; पोलिसांना तात्काळ कळविले होते का?
या प्रकरणातील सर्वात गंभीर मुद्दा म्हणजे, १५ वर्षीय मुलगी गर्भवती अवस्थेत जिल्हा सामान्य रुग्णालयात दाखल झाल्यानंतर रुग्णालयातील डॉक्टर किंवा प्रशासनाने पोलिसांना तातडीने माहिती दिली होती का? जर माहिती देण्यात आली असेल तर कधी, कोणत्या अधिकाऱ्याला आणि कोणत्या माध्यमातून सूचना देण्यात आली? त्याची नोंद रुग्णालयाच्या कागदपत्रांमध्ये आहे का? आणि जर पोलिसांना तत्काळ माहिती देण्यात आली नसेल, तर अल्पवयीन मुलीच्या प्रकरणात आवश्यक कायदेशीर प्रक्रिया का राबविण्यात आली नाही? हा प्रश्न आता ऐरणीवर आला आहे.
पोक्सोच्या तरतुदींचे पालन झाले का?
अल्पवयीन मुलीशी संबंधित प्रकरणात पोक्सो कायद्यातील रिपोर्टिंगच्या तरतुदी महत्त्वाच्या ठरतात. त्यामुळे रुग्णालय प्रशासनाला मुलगी अल्पवयीन असल्याची माहिती असताना कायद्यानुसार आवश्यक रिपोर्टिंग आणि संरक्षणाची प्रक्रिया पार पाडण्यात आली होती का, याची चौकशी होणे गरजेचे आहे.
यासोबतच आणखी एक प्रश्न उपस्थित होत आहे. नागपूर जिल्ह्यातील अरोली परिसरातून संबंधित मुलीला भंडारा जिल्हा रुग्णालयातच का आणण्यात आले? नागपूरमधील रुग्णालयाऐवजी भंडाऱ्यात उपचारासाठी दाखल करण्यामागचे कारण काय होते? तिला येथे दाखल करण्यासाठी कोणाच्या माध्यमातून संपर्क झाला होता का? या बाबींचीही वस्तुनिष्ठ चौकशी होणे आवश्यक आहे.
रुग्णालयात दाखल करताना तिचे वय, गर्भधारणेची पार्श्वभूमी, वैद्यकीय इतिहास तसेच तिच्यासोबत आलेल्या व्यक्तीची माहिती रुग्णालयाच्या नोंदीमध्ये घेण्यात आली होती का, हाही महत्त्वाचा प्रश्न आहे.
स्त्रीरोग व प्रसूतीशास्त्र विभागातील रिक्त पदांचीही चर्चा
दरम्यान, या घटनेच्या पार्श्वभूमीवर भंडारा जिल्हा रुग्णालयातील स्त्रीरोग व प्रसूतीशास्त्र विभागाच्या मनुष्यबळाबाबतही प्रश्न उपस्थित होऊ लागले आहेत. या विभागात आवश्यक शैक्षणिक पात्रता असलेले तज्ज्ञ व अनुभवी डॉक्टर तसेच संबंधित कर्मचाऱ्यांची काही पदे रिक्त असल्याची चर्चा पुढे आली आहे.
ही पदे प्रत्यक्षात किती रिक्त आहेत, त्यापैकी कोणती पदे मंजूर आहेत, किती पदांवर नियमित नियुक्त्या झाल्या आहेत आणि संबंधित दिवशी प्रसूती विभागात किती तज्ज्ञ डॉक्टर व कर्मचारी प्रत्यक्ष सेवेत होते, याची अधिकृत माहिती समोर येणे आवश्यक आहे. या मनुष्यबळाच्या कमतरतेचा या अल्पवयीन मुलीच्या उपचारांशी प्रत्यक्ष संबंध होता का, हे मात्र वैद्यकीय चौकशी आणि अधिकृत नोंदी तपासल्यानंतरच स्पष्ट होऊ शकते.
अधिष्ठात्यांकडून सविस्तर माहिती देण्यास नकार
या प्रकरणाबाबत काही प्रसारमाध्यमांच्या प्रतिनिधींनी भंडारा वैद्यकीय महाविद्यालयाच्या अधिष्ठाता डॉ. सुजाता दुधगावकर यांच्याशी संपर्क साधून प्रसूतीची पद्धत, प्रसूतीवेळी उपस्थित डॉक्टर, निर्माण झालेली वैद्यकीय गुंतागुंत आणि करण्यात आलेले उपचार याबाबत विचारणा केली.
मात्र, त्यांनी या प्रकरणाबाबत सविस्तर माहिती देण्यास नकार दिल्याचे सांगण्यात आले. प्रसूतीच्या वेळी कोणते डॉक्टर उपस्थित होते, याबाबत विचारणा केली असता डॉक्टरांची ड्युटी बदलत असल्याने संबंधित तरुणीबाबत सध्या माहिती उपलब्ध नसल्याचे त्यांनी सांगितले.
मृत्यूचे नेमके कारण अहवालातून स्पष्ट होणार
अल्पवयीन मुलीचा प्रसूतीनंतर मृत्यू झाल्याने तिच्या मृत्यूचे नेमके कारण शवविच्छेदन अहवाल, वैद्यकीय नोंदी आणि उपचारांच्या कागदपत्रांमधून स्पष्ट होण्याची शक्यता आहे.
त्यामुळे प्रसूतीपूर्व तपासण्या, रुग्णालयात दाखल केल्यापासूनचे उपचार, प्रसूतीदरम्यानची वैद्यकीय प्रक्रिया, प्रसूतीनंतर करण्यात आलेले उपचार तसेच उपचारासाठी नियुक्त डॉक्टर व उपलब्ध मनुष्यबळ यांची स्वतंत्रपणे तपासणी होणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
आता प्रश्न केवळ मृत्यूचा नाही!
या घटनेत एका १५ वर्षीय अल्पवयीन मुलीने बाळाला जन्म दिल्यानंतर जीव गमावला आहे. त्यामुळे तिचा मृत्यू नेमका कशामुळे झाला, तिला वेळेत आणि योग्य उपचार मिळाले का, तिचे अल्पवयीन असणे रुग्णालयाच्या निदर्शनास आले होते का, पोलिसांना वेळेत सूचना देण्यात आली का आणि पोक्सोअंतर्गत आवश्यक कायदेशीर प्रक्रिया पार पडली का, या सर्व प्रश्नांची अधिकृत उत्तरे मिळणे गरजेचे आहे.
रुग्णालयाला मुलगी अल्पवयीन असल्याची माहिती कधी मिळाली, पोलिसांना कधी सूचना देण्यात आली, तिच्यावर कोणते उपचार करण्यात आले, प्रसूतीवेळी कोणते डॉक्टर उपस्थित होते आणि रुग्णालयाच्या नोंदींमध्ये नेमके काय नमूद आहे, याची पडताळणी होणे आवश्यक आहे.
विशेषतः रुग्णालयातील सीसीटीव्ही नोंदी, प्रवेश नोंदवही, केस पेपर, प्रसूतीसंबंधी वैद्यकीय नोंदी, ड्युटी रोस्टर, पोलिसांना दिलेल्या सूचनेची नोंद आणि शवविच्छेदन अहवाल तपासल्यास या प्रकरणातील अनेक प्रश्नांची उत्तरे मिळू शकतात.
त्यामुळे आता पोलिस आणि आरोग्य प्रशासनाच्या चौकशीकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. चौकशीतून अल्पवयीन मुलीच्या मृत्यूचे वैद्यकीय कारण, उपचाराची प्रक्रिया, कायदेशीर रिपोर्टिंग आणि रुग्णालयातील उपलब्ध मनुष्यबळ याबाबत नेमकी वस्तुस्थिती समोर येते का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
Author: संतोष तायडे
संपादक
