– सप्तखंजिरीवादक इंजिनिअर पवन पाल महाराज आणि राष्ट्रीय प्रबोधनकार गोविंदभाऊ पोलड यांचा आंदोलनाला जाहीर पाठिंबा
The Exposer
नागपूर : भारतीय संविधानाचे महत्त्व, समता, स्वातंत्र्य, बंधुता आणि सामाजिक न्यायाचा संदेश देशभर पोहोचविणाऱ्या नागपूरच्या संविधान चौकातील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या पुतळा परिसराच्या विस्ताराचा मुद्दा आता व्यापक जनसमर्थन मिळवू लागला आहे. संविधान चौक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर पुतळा परिसर विस्तारीकरण समितीच्या आंदोलनाला सप्तखंजिरीवादक, प्रबोधनकार इंजिनिअर पवन पाल महाराज आणि राष्ट्रीय प्रबोधनकार गोविंदभाऊ पोलड यांनी नागपुरात येऊन जाहीर पाठिंबा दिला.
समितीच्या पदाधिकाऱ्यांची भेट घेऊन त्यांनी या आंदोलनामागील भूमिका जाणून घेतली आणि संविधान चौकाच्या विस्तारीकरणाच्या मागणीला समर्थन व्यक्त केले. यावेळी सामाजिक कार्यकर्ते मच्छिन्द्र सावळे यांनी सुद्धा समितीच्या आंदोलनाचे समर्थन करीत पाठींबा दिला. एवढेच नव्हे तर स्वाक्षरी मोहिमेत सहभाग घेतला.
या पाठिंब्यामुळे संविधान चौकाच्या विकासाचा प्रश्न पुन्हा एकदा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला असून, हा परिसर केवळ पुतळ्यापुरता मर्यादित न ठेवता संविधानिक मूल्यांचा प्रसार करणारे भव्य राष्ट्रीय प्रेरणास्थळ म्हणून विकसित करण्याची मागणी अधिक ठळक झाली आहे.
संविधान चौक म्हणजे केवळ चौक नव्हे, लोकशाहीच्या मूल्यांचे प्रतीक!
नागपूर शहराच्या मध्यवर्ती भागातील संविधान चौकाला ऐतिहासिक, सामाजिक आणि वैचारिक महत्त्व आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी देशाला दिलेले भारतीय संविधान हे लोकशाही, समता, सामाजिक न्याय आणि मानवी प्रतिष्ठेचा आधारस्तंभ आहे. या संविधानाच्या मूल्यांची आठवण करून देणारा संविधान चौक हा नागरिकांसाठी प्रेरणेचा, वैचारिक जागृतीचा आणि लोकशाही हक्कांच्या अभिव्यक्तीचा महत्त्वाचा केंद्रबिंदू आहे.
विविध सामाजिक चळवळी, संविधानिक हक्कांसाठीचे आवाज, जनआंदोलने आणि प्रबोधनात्मक उपक्रम यांच्याशी या परिसराचे नाते जोडले गेले आहे. त्यामुळे संविधान चौकाचा विकास करताना केवळ सौंदर्यीकरणाचा विचार पुरेसा ठरणार नाही, तर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारांचा प्रसार, संविधानाविषयी जनजागृती आणि भावी पिढ्यांना लोकशाही मूल्यांची ओळख करून देणाऱ्या सुविधांचा समावेश असणे आवश्यक आहे.
विस्तारीकरणाची आवश्यकता; नियोजनबद्ध विकासातून राष्ट्रीय ओळख निर्माण करण्याची संधी
संविधान चौकात विविध सामाजिक कार्यक्रम, अभिवादन सोहळे, प्रबोधनात्मक उपक्रम आणि जनआंदोलने होत असतात. अशा वेळी नागरिकांची गर्दी, कार्यक्रमांचे नियोजन, सुरक्षितता, वाहतूक व्यवस्था आणि सार्वजनिक सुविधांचा प्रश्न महत्त्वाचा ठरतो. या पार्श्वभूमीवर पुतळा परिसराचे विस्तारीकरण, सुयोग्य जागेचे नियोजन आणि नागरिकांसाठी आवश्यक सुविधा उपलब्ध करून देण्याची मागणी पुढे आली आहे.
समितीच्या भूमिकेनुसार, संविधान चौकाचा विकास हा केवळ स्थानिक पातळीवरील प्रकल्प न राहता देशभरातून नागपूरला भेट देणाऱ्या नागरिकांना संविधानाचा इतिहास आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे कार्य समजावून सांगणारा उपक्रम ठरू शकतो.
या परिसरात संविधानाविषयी माहिती देणारे दालन, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जीवनकार्याचे दर्शन घडविणाऱ्या सुविधा, प्रबोधनात्मक कार्यक्रमांसाठी योग्य जागा, नागरिकांसाठी मूलभूत सुविधा आणि परिसराचे सुयोग्य सौंदर्यीकरण अशा बाबींचा विचार नियोजन प्रक्रियेत करता येऊ शकतो. यासाठी तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली सर्वसमावेशक विकास आराखडा तयार करण्याची गरज आहे.
राज्य सरकार आणि केंद्र सरकारकडे विशेष निधीची मागणी
संविधान चौक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर पुतळा परिसर विस्तारीकरण समितीने या विषयाकडे राज्य आणि केंद्र सरकारने गांभीर्याने लक्ष देण्याची मागणी केली आहे. संविधान चौकाच्या विस्तारीकरणासाठी आवश्यक जागा, प्रशासकीय मंजुरी, तांत्रिक नियोजन आणि निधी उपलब्ध करून देण्यासाठी शासनाने पुढाकार घ्यावा, अशी समितीची भूमिका आहे. समितीच्या मागणीनुसार, महाराष्ट्र शासनाने संबंधित विभाग, नागपूर महानगरपालिका आणि इतर सक्षम प्राधिकरणांच्या समन्वयातून विकास प्रक्रियेला गती द्यावी.
त्याचबरोबर केंद्र सरकारनेही संविधानिक मूल्यांचा प्रसार आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारांचा राष्ट्रीय स्तरावर गौरव करण्याच्या दृष्टीने या प्रकल्पाचा विचार करून विशेष निधी उपलब्ध करून देण्याबाबत सकारात्मक भूमिका घ्यावी. यासाठी एकात्मिक विकास आराखडा तयार करून त्याला आवश्यक प्रशासकीय व आर्थिक मंजुरी मिळविण्याची प्रक्रिया सुरू करावी, अशी अपेक्षा समिती व्यक्त करीत आहे.
प्रबोधनकारांचा पाठिंबा; आंदोलनाला मिळणार नवी ऊर्जा?
सप्तखंजिरीच्या माध्यमातून सामाजिक आणि वैचारिक प्रबोधन करणारे इंजिनिअर पवन पाल महाराज तसेच राष्ट्रीय प्रबोधनकार गोविंदभाऊ पोलड यांनी नागपुरात येऊन समितीच्या पदाधिकाऱ्यांची भेट घेणे आणि आंदोलनाला पाठिंबा देणे, ही या मागणीच्या दृष्टीने महत्त्वाची घडामोड आहे.
संविधान, सामाजिक समता आणि जनजागृती यांसारख्या विषयांवर प्रबोधन करणाऱ्या व्यक्तींनी या मागणीला समर्थन दिल्याने संविधान चौकाच्या विकासाचा मुद्दा व्यापक जनचर्चेत येण्यास मदत होऊ शकते. संविधान चौकाचा विकास हा कोणत्याही एका संस्था किंवा संघटनेपुरता मर्यादित विषय नसून, तो संविधानिक मूल्यांचा सन्मान आणि सार्वजनिक हिताशी संबंधित विषय असल्याची भूमिका समितीच्या आंदोलनातून पुढे येत आहे.
शासनाने मागणीकडे दुर्लक्ष करू नये; ठोस निर्णयाची अपेक्षा
संविधान चौकाच्या विस्तारीकरणाचा प्रश्न केवळ आश्वासनांपुरता मर्यादित राहू नये. संबंधित यंत्रणांनी जागेची उपलब्धता, कायदेशीर बाबी, वाहतूक नियोजन, नागरिकांच्या हरकती आणि विकास आराखड्याची व्यवहार्यता यांचा अभ्यास करून पारदर्शक निर्णयप्रक्रिया राबवावी, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
संविधान चौकाचा विकास करताना सार्वजनिक जागेचा योग्य वापर, नागरिकांच्या सोयी, वाहतुकीची गरज आणि परिसराचे ऐतिहासिक महत्त्व यांचा समतोल राखणेही आवश्यक आहे. त्यामुळे शासनाने सर्व संबंधित घटकांशी चर्चा करून या मागणीवर ठोस कार्यवाही करावी, अशी समितीची मागणी आहे.
संविधान चौकाचा विस्तार म्हणजे केवळ जागेचा विस्तार नव्हे, तर संविधानाच्या विचारांचा व्यापक प्रसार करण्याची संधी आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या लोकशाहीवादी आणि समताधिष्ठित भारताच्या संकल्पनेला साजेसा विकास घडविण्यासाठी राज्य आणि केंद्र सरकार कोणती भूमिका घेते, याकडे आता नागरिकांचे लक्ष लागले आहे. यावेळी विस्तारिकरण समितीचे मुख्य संयोजक पत्रकार संतोष तायडे, संयोजक ऍड. देवेंद्र यादव, प्रकाश कुंभे, सुरेश मून, सुरेंद्रपाल सिंग, पंडित दिनेश शर्मा, जनार्दन मून, क्षितिज गायकवाड, संजय सहारे, रजत महेशगवळी, वृषभ राऊत, सोनू मंडपे, गणेश मथुरे उपस्थित होते.
Author: संतोष तायडे
संपादक
